Wystawa w Muzeum Fabryka Schindlera została otwarta

- Naszym zamysłem było stworzenie wrażenia uczestnictwa w scenach z filmu. Staraliśmy się jak najdokładniej odtwarzać wnętrza i ściągać jak najwięcej autentycznych eksponatów - mówi Łukasz Czuj z Muzeum Schindlera na Zabłociu.

Muzeum Fabryka Schindlera przy ul. Lipowej 4, ulokowane w dawnych pomieszczeniach administracyjnych fabryki naczyń emaliowanych Oskara Schindlera, przyjęła pierwszych zwiedzających 10 czerwca. Muzeum jest jednym z najbardziej atrakcyjnych miejsc na kulturalnej mapie Krakowa. Kilka tygodni temu przeprowadziłem rozmowę z autorami aranżacji wystawy. Przypominała ona wtedy raczej plac budowy. - Wiem, wygląda to kiepsko, ale zapewniam, że zdążymy - uśmiechał się Łukasz Czuj, reżyser, wspólnie ze scenografem Michałem Urbanem autor aranżacji plastyczno-multimedialnej wystawy. Oprowadzał mnie po salach przyszłego muzeum i opowiadał, na co natkną się zwiedzający.

Bez Spielberga byłoby inaczej

Trudno będzie się nam pozbyć łatki miejsca ze Spielbergowskiej "Listy Schindlera". Wszyscy, którzy do tej pory odwiedzali to miejsce, mają w świadomości właściwie jedynie jego historię opowiedzianą w filmie. Przed nami więc wyzwanie, by pokazać klimat całego współczesnego mu Krakowa, historię wszystkich jego mieszkańców. Inna sprawa, że gdyby nie film, to muzeum albo by nie powstało, albo powstałoby w innym kształcie lub dużo później. Na pewno nie miałoby tak mocnej marki już od samego startu.

Główną rolę w naszej wystawie grać będzie kontekst historyczny. Nie przypadkiem przecież pojawił się tu przedsiębiorca Oskar Schindler. Coś się tu działo, co doprowadziło do jego przemiany? Coś spowodowało, że ryzykował, by uratować ponad 1,1 tys. Żydów. Oczywiście wśród 45 sal z ekspozycją będą i te dotyczące tylko historii Schindlera. Będą to jego sekretariat oraz gabinet. W gabinecie w głowach zwiedzających utkwi pewnie najsilniej autentyczna mapa Europy, rozpostarta na całej ścianie przy jego biurku. Naprzeciw zaś stanie znana już niektórym współczesna rzeźba. Przezroczysta skrzynia wypełniona metalowymi naczyniami produkowanymi w fabryce Schindlera, z umieszczoną w środku metalową rotundą, na ścianach której wypisane są wszystkie nazwiska uratowanych przez niego Żydów. Otwierająca ekspozycję sala na parterze będzie także w całości poświęcona ocalonym przez Schindlera.

**

Mamy świadomość, że trafią do nas również turyści z zagranicy, nieznający historii Polski ani Krakowa. Mają tu zobaczyć opowieść o przedwojennym mieście Kraków, w którym obok siebie żyły różne narodowości i ludzie różnych kultur. O asymilacji i wciąż funkcjonującym podziale m.in. Żydów i Polaków - bo znajdą się oczywiście również te przykre strony przedwojennej Polski, jak np. getto ławkowe. A potem przyjdzie wojna.

Wszystkie kolory Krakowa

To nie będzie klasyczna ekspozycja muzealna. Idziemy szlakiem zapoczątkowanym przez Muzeum Powstania Warszawskiego. Oprócz dokumentów i autentyków do turysty mówić ma również scenografia.

**

Chcemy pokazać Kraków sprzed wojny i okresu okupacji. Dziwne miejsce, gdzie wojenna zawierucha nie była tak intensywna jak choćby w Warszawie. Miejsce, gdzie przez całą okupację doszło jedynie do dwóch zamachów wykonanych przez AK, a życie toczyło się w miarę normalnie. I najtrudniejsze: na tle tego wszystkiego musimy pokazać dramat odseparowanych od reszty miasta Żydów, którzy wcześniej byli nieodłączną częścią kolorytu Krakowa.

**

Wśród elementów pokazujących życie przedwojenne będzie np. autentyczny fotoplastykon ze zdjęciami z Anschlussu Austrii - tymi samymi, jakie można było zobaczyć w roku 1939. Działał do lat 70. przy pl. Szczepańskim. Sala za salą pokażemy jednak, jak to spokojne miasto ulega w czasie wojny dramatycznym przemianom. Z jednej strony Niemcy umożliwiają w miarę normalne funkcjonowanie, z drugiej krakowianie obserwują najpierw obostrzenia w stosunku do Żydów, potem wysiedlenie ich do getta, a potem widzą jego likwidację i funkcjonowanie obozu w Płaszowie. Nie zabraknie też sali poświęconej Sonderaktion Krakau.

Obraz okupacji rozpocznie od zaprowadzenia zwiedzającego pod słupy ogłoszeniowe z zakazami i nowymi przepisami, jakie wprowadzili Niemcy. Będą scenki z plotkującymi krakowianami oparte na wspomnieniach z tamtej epoki. Będą też informacje o życiu Niemców w Krakowie, o ich planach rozbudowy miasta, o tych, które udało się zrealizować w rejonie Łobzowa, i o tych, które pozostały jedynie na papierze, jak plany nowego miasta na Dębnikach.

**

Okupacja będzie w naszym muzeum zderzeniem normalnego życia z tragedią wojny. Z jednej strony krakowianie oglądający filmy na Plantach na ekranach na świeżym powietrzu, z drugiej autentyczne dokumenty nagrywane potajemnie przez AK, m.in. pokazujące obóz w Płaszowie.

Zwiedzający przejdą też przez ciasny labirynt getta. Zobaczą fotografie i dokumenty z życia za jego murami. Przejdą przez pokój, w którym odtwarzamy wnętrze mieszkania żydowskiego. Tam znajdą się jedyne w muzeum figury naturalnej wielkości. Będą jednak całkowicie białe, jak duchy. Nie zależy nam na wizerunku muzeum figur woskowych.

**

Pod koniec ekspozycji turyści natkną się na wyobrażenie Festung Krakau. Bo i Kraków był w końcu wojny ufortyfikowany. Na szczęście Festung Krakau nigdy nie musiała działać. Przy okazji zwiedzający dowiedzą się też prawdy o wyzwoleniu Krakowa spod okupacji hitlerowskiej. Obalimy mit o genialnym manewrze Koniewa.

Film dokumentalny

Ideą było w pewnym sensie zrobienie z naszego muzeum takiego niezrealizowanego filmu dokumentalnego o Krakowie w latach 1920-1945. Nasz niezrealizowany film będzie jednak w systemie 4D. Zwiedzający wejdą w ekran. Będą poruszać się w trójwymiarze, będą wszystkiego mogli dotykać. Dla żądnych wiedzy opracowaliśmy interaktywne informatory na dotykowych ekranach. Nie będzie żadnych sznurków i barierek oddzielających od ekspozycji. Na dłuższą metę może się to jednak okazać ryzykowne, bo wśród autentyków, które udało się nam zdobyć, są m.in. słoiki z przetworami z okresu wojny. Nikt nie ryzykował ich otwarcia. Może trafić się więc przykra niespodzianka, jeśli któryś zwiedzający stłucze jeden ze słoików.