Fontanna na Rynku, czyli Kraków przedmurzem kiczu

Kiedyś Kraków był stolicą państwa nazywanego przedmurzem chrześcijaństwa. Niech ktoś przyzna zatem, że dziś to miasto jest przedmurzem kiczu.

Radni miejscy zajmą się dziś dokumentem, na który czekamy aż pięć lat: projektem Parku Kulturowego dla obszaru Starego Miasta. Ma on uregulować zasady umieszczania szyldów i reklam w najstarszej części Krakowa, możliwości przebudowy zabytkowych kamienic, będzie nawet dotyczył miejsca wywieszania anten radiowo-telewizyjnych i punktów sprzedaży obwarzanków. Projekt ten zachwalał wczoraj prezydent Krakowa. Ponoć na takie prawo czekamy. Lecz wcześniej, bez uciekania się do opinii profesorów i znawców Krakowa, prezydent zezwolił na przebudowę pl. Szczepańskiego. Bez konkursu, wyłącznie na podstawie wyznacznika finansowego, zlecono na nim montaż fontanny. Jak wiemy, grającej w wyznaczonych godzinach i mającej wszystkie kolory tęczy. Krytykowaliśmy na łamach "Gazety" takie potraktowanie Szczepańskiego.

Może niesłuszna była to krytyka, a słuszna decyzja prezydenta. Za kilkadziesiąt godzin ma bowiem uruchomić kolejną fontannę, tym razem na Rynku Głównym. I z jakiegoś powodu znowu nie starczyło pieniędzy na najlepszych wykonawców. Fontanna na Rynku jest więc układanką szkła i aluminium oraz niezbyt przezroczystego kleju łączącego szklane płyty.

Co ważne, projekt tej fontanny był już objęty konkursem architektonicznym. Opłacone ciało ekspertów od estetyki zdecydowało zaś o wyborze tego najlepszego. I wybrało fontannę - o niebiosa! - która gra i świeci we wszystkich kolorach tęczy. Żeby brzmiało światowo, obydwie fontanny - ta z Rynku i ta z pl. Szczepańskiego - określane są mianem "multimedialnych".

Multimedialne urządzenie - idąc za słownikiem - łączy w sobie możliwość przekazu za pomocą wizji i fonii. Aby wypełniać cały zakres znaczenia tego terminu, fontanna powinna więc jeszcze wyświetlać na mgle utworzonej przez wytryśniętą wodę informacje o zawartości muzeum znajdującego się w podziemiach Rynku. Nie wyświetla jednak. Jaki zatem przekaz idzie z nieokreślonych dźwięków i dyskotekowego oświetlenia rynkowej fontanny? Być może to zachęta do imprezy pod gołym niebem. Jeśli tak, decyzja ekspertów o wyborze fontanny była słuszna. Jej idea łączy się świetnie z kiełbaskami sprzedawanymi na Rynku, pchlimi targami i białą limuzyną, która niemal każdego wieczoru zaprasza pod bazyliką Mariacką do domu uciech.

Na czym polega zatem ogłoszony wczoraj sukces zakończenia prac nad Parkiem Kulturowym? Skoro nic się nie zmienia w wyborach estetycznych władz Krakowa, a ich decyzje wspierane są opiniami lokalnych "estetów", to być może taki już kolorowy i kiczowaty musi być Kraków. Być może takie właśnie są nasze statystyczne gusty, taki Kraków chcemy mieć i nie warto walczyć z tą mentalnością, jeśli głęboko utkwiła nawet w głowach osób uznawanych za elity kulturowe.

Lecz skoro tak, to oczekuję, że znajdzie się wreszcie ktoś odważny i powie: "Zgódźmy się na wizerunek europejskiego orientu, miasta bazarów na każdej ulicy, wszechobecnej agresywnej i przyciągającej światłem oraz kolorem reklamy, krzyków sprzedawców zachwalających swój towar. Tacy jesteśmy. Prawo regulujące estetykę miasta jest nam niepotrzebne. Uporządkowanej belgijskiej Brugii u nas nigdy nie będzie". Kiedyś Kraków był stolicą państwa nazywanego przedmurzem chrześcijaństwa. Niech ktoś przyzna zatem, że dziś to miasto jest przedmurzem kiczu. W Bejrucie - pięknym skądinąd mieście - nikt nie wstydzi się kształtu miasta i wyglądu ulic. Są one takie, jakimi są ich mieszkańcy.