Przegrała walkę z rakiem. Ale sprawa przed sądem trwa

Rok minął, zanim lekarze wykryli u Janiny Orczyk raka nerki. Kolejny zajęła walka z urzędnikami, między innymi w sądzie z NFZ i Ministerstwem Zdrowia o prawo do skutecznego leczenia. Przedwczoraj kobieta zmarła. - To była urzędnicza eutanazja - mówi bioetyk Małgorzata Jantos.

- Mama zmarła we wtorek. W samo południe, słychać było dzwony w kościele w Czyżynach - opowiada jej córka Monika Kurdziel. Stało się to niemal rok po tym, jak NFZ w Krakowie po raz pierwszy odmówił jej prawa do leczenia raka nerki nowoczesnym lekiem. Już wtedy z przerzutami do płuc.

Janina Orczyk chorować zaczęła w 2009 roku. Kaszlała, lekarz rodzinny przepisywał antybiotyki. Po pół roku dał skierowanie na USG brzucha. Diagnoza była straszna: rak nerki, podejrzenie przerzutów do płuc. Ale dopiero we wrześniu te przerzuty potwierdziła tomografia, mimo że w lipcu kobieta była operowana w krakowskim Centrum Onkologii na raka nerki. Płucami wtedy nikt się jednak nie zajął.

Kolejny, 2010 rok upływa pani Janinie na walce z urzędnikami i pisaniu pism błagających o skuteczne leczenie. Najpierw dostaje interferon - lek nie hamuje choroby, nowotwór zamiast się cofać, postępuje. Prof. Cezary Szczylik, kierownik Kliniki Onkologii w Wojskowym Instytucie Medycznym w Warszawie alarmuje: - Rak nerki nie jest jednolitą chorobą. Jest ich kilka rodzajów, trzeba próbować go leczyć różnymi lekami. Nie pomaga jeden, trzeba próbować innego.

Pod koniec stycznia 2010 roku Centrum Onkologii w Krakowie wysyła wniosek do NFZ o chemioterapię innym preparatem. Ówczesny wicedyrektor funduszu - choć wiadomo, że rak nerki jest agresywny - zgodę na leczenie podpisuje dopiero po miesiącu! Zwleka, choć sam jest lekarzem i wie, że uciekający czas to najgorszy bezlitosny wróg chorego na raka.

2 marca krakowskie centrum prosi fundusz o potwierdzenie zgody na podanie leku. 10 marca NFZ jednak odmawia.

To wszystko dzieje się mimo że od końca 2008 roku polscy onkolodzy alarmują: większość chorych z rozsianym rakiem nerki jest źle leczona. - Brak reakcji na to, co mówimy, to nieformalne przyzwolenie na popełnianie błędów w sztuce lekarskiej - bez ogródek powie prof. Szczylik.

Latem ubiegłego roku pani Janina w końcu dostaje nowy lek. Po jego zażyciu rak nie pustoszy już organizmu w tak zastraszającym tempie jak przy interferonie. Jedzie na wakacje, nad morze. Zbiera siły do walki. Z chorobą i przed sądem. Bo w maju 2010 roku jej pozew przeciwko ministrowi zdrowia i NFZ trafia do krakowskiego sądu. Mecenas Jolanta Budzowska pisze: "Postępowanie wobec pani Janiny narusza jej prawa jako pacjenta. Brak skutecznych procedur umożliwiających dostęp do leczenia w stanach nagłych to naruszenie prawa do życia chronionego art. 2 konwencji i nieludzkie traktowanie zabronione przepisami europejskimi" i zarzuca urzędnikom opieszałe i wadliwe działanie.

- Boże Narodzenie przeżyliśmy szczęśliwie. Mama żyła nadzieją, coś mnie tknęło, żeby zrobić rodzinną fotografię - opowiada Monika. - Ale pod koniec stycznia wdało się zapalenie oskrzeli. Badania pokazały, że są przerzuty do mózgu, wątroby i kości. Ta diagnoza ją zabiła. Umiera 15 lutego.

- Czas skończyć ze strachem przed ostrymi słowami w ocenie takich sytuacji: to była urzędnicza eutanazja - mówi bioetyk Małgorzata Jantos. - Prolongowanie decyzji w przypadku takiej choroby kwalifikuje się, żeby postawić każdego, kto się do tego przyczynił, przed komisją etyki. Lekarzem się jest, a urzędnikiem tylko się bywa. Zaniechanie decyzji w takich przypadkach oznacza skazanie na śmierć.

- Jedyne, czego chciała pani Orczyk, to żeby żaden chory nie musiał przechodzić przez coś takiego jak ona. Działanie zgodne z prawem powinno być moralne, ale w jej przypadku nie było - mówi mecenas Budzowska, która sprawę przed sądem chce prowadzić dalej.

Prof. Szczylik: - Mój Boże, coś z tym w końcu musimy zrobić.

Pogrzeb Janiny Orczyk odbędzie się w poniedziałek o godz. 13 na Cmentarzu Batowickim w Krakowie.