Rzeźba Mirosława Bałki, która stanęła na pl. Niepodległości w Podgórzu, to tunel z betonu mający 17 metrów długości i 2,5 metra wysokości. Waży 17 ton. Na jednej ze ścian wyryty ma napis "auschwitzwieliczka"*. Taką też nazwę oficjalnie nosi rzeźba.
We wtorek wieczorem tunel został odsłonięty. Z tej okazji Podgórze odwiedził nawet goszczący w Krakowie na Kongresie Kultury Polskiej Bogdan Zdrojewski, minister kultury i dziedzictwa narodowego.
Wcześniej model tej monumentalnej rzeźby w skali 1:1 wykonany z płyt kartonowo-gipsowych wystawiono na placu w czerwcu z okazji odbywającego się w mieście Festiwalu Sztuk Wizualnych "ArtBoom". Teraz można już zobaczyć oryginalną betonową konstrukcję Bałki wykonaną na zamówienie Krakowskiego Biura Festiwalowego. Jej koszt to około 80 tys. zł.
Tunel jak pomnik Lenina?
Rzeźba Bałki to przykład nowoczesnej formy pomnika. Sam autor zbierał zresztą za nią pochlebne recenzje krytyków sztuki. Nie wszystkim jednak artystyczna wizja, a przede wszystkim lokalizacja rzeźby przypadły do gustu.
- To dzieło szpeciło już pl. Niepodległości przez kilka tygodni podczas Festiwalu Sztuk Wizualnych "ArtBoom". Po jego zakończeniu wszyscy odetchnęli z ulgą, tunel zniknął, choć już wtedy pojawiła się groźba, że może powrócić. No i właśnie wylądował na placu ponownie - zżyma się Paweł Kubisztal, prezes stowarzyszenia Podgorze.pl.
Docelowym miejscem lokalizacji rzeźby ma być dziedziniec Muzeum Sztuki Współczesnej przy ul. Lipowej na Zabłociu. Na razie prowadzone są tam jednak prace budowlane, które potrwają jeszcze półtora roku. Do tego czasu betonowa instalacja postoi u wylotu mostu Piłsudskiego.
- Nawet jeśli ta lokalizacja to tylko prowizorka, to wiemy, że te trwają najdłużej. Nie tracimy jednak nadziei, wszak pomnik Lenina na pl. Centralnym też wydawał się być wieczny - stwierdza uszczypliwie Kubisztal.
Zaskoczenia z lokalizacji rzeźby w Podgórzu nie kryją również władze dzielnicy. - Rzeźbę zobaczyłem wczoraj, gdy przejeżdżałem samochodem. Wcześniej nikt nie zwracał się do nas z prośbą o opinię w tej sprawie - mówi Jacek Bednarz, przewodniczący dzielnicy XIII Podgórze.
W poprzek placu
Władze dzielnicy podkreślają, że betonowy tunel przecinający w poprzek pl. Niepodległości mocno komplikuje ich plany. Trwają bowiem przygotowania do dokończenia projektu aranżacji pl. Niepodległości, który tworzy dopełnienie historycznego ciągu: mostu Piłsudskiego i ul. Legionów Piłsudskiego. Z przygotowanej koncepcji architektonicznej brakuje jedynie jeszcze obelisku oraz imitacji bramy, która przypominać ma, że w tym miejscu stały kiedyś koszary.
- Postępowanie administracyjne w tej sprawie jest już w toku. Mamy wuzetkę, są pieniądze. Dlatego nie widzę możliwości dłuższego pozostawienia rzeźby na pl. Niepodległości - stwierdza stanowczo Jacek Bednarz. - Osobiście nie bardzo wiem też, czemu w ogóle ma ona służyć. Przypomina to fragment konstrukcji budowlanej pozostawionej na placu - dodaje.
Gospodarze dzielnicy zauważają także, że ustawienie tunelu w poprzek reprezentacyjnego placu mocno utrudni organizację odbywających się tam cyklicznie imprez (jak choćby Podgórskiej Jesieni Kulturalnej). - W tym miejscu przeważnie ustawiana jest scena - mówi Bednarz. Spore kłopoty mogą też towarzyszyć organizacji obchodów Dnia Niepodległości.
Nad sprawą niechcianej rzeźby rada Podgórza pochyli się na najbliższym posiedzeniu.
- Plany lokalizacji były przedstawiane radzie dzielnicy wiosną. Przed wystawieniem rzeźby kontaktowaliśmy się również z lokalnymi instytucjami, które tam działają. Zorganizowaliśmy nawet akcję ulotkową, która miała na celu poinformowanie mieszkańców o wydarzeniu. Informacje pojawiały się też w mediach. Myśleliśmy, że nie potrzeba po raz kolejny omawiać sprawy z radą dzielnicy - tłumaczy Magdalena Sroka, dyrektorka Krakowskiego Biura Festiwalowego. Zapowiada, że niezwłocznie skontaktuje się z podgórskimi radnymi i raz jeszcze przedstawi plany dotyczące betonowego kolosa.
AUSCHWITZWIELICZKA
Tytuł jest połączeniem słów "Auschwitz" i "Wieliczka" i odnosi się do tradycyjnych wycieczek organizowanych dla turystów zwiedzających Kraków. Organizatorzy Festiwalu Sztuk Wizualnych "ArtBoom" tłumaczyli, że to nie tylko oczywiste połączenie nazw dwóch miejsc. To również nowe słowo, dzięki któremu artysta stara się uchwycić i nazwać turystyczną, a w głębszym sensie także kulturową postawę pośpiechu w obsesyjnym poszukiwaniu wrażeń, "zaliczania atrakcji", przyjemnego spędzania czasu, gdziekolwiek by to było; bezrefleksyjnego zestawiania niedających się połączyć ani porównać ze sobą historii i związanych z nimi doświadczeń.
Źródło: Gazeta Wyborcza Kraków
Fot. Krzysztof Karolczyk / Agencja Gazeta
