Która uczelnia najlepsza? Zależy od rankingu...

Maturzysta próbujący wybrać uczelnię na podstawie rankingów może się pogubić. Co gazeta to inny wynik. Przeciwko niektórym sposobom tworzenia rankingów protestują też uczelnie

Czy Politechnika Krakowska jest na 42. miejscu najlepszych uczelni w kraju (ranking Akademickiego Centrum Informacyjnego 2009), czy może na pierwszym (ostatni ranking "Newsweeka")? Czy najlepszy w Polsce jest Uniwersytet Jagielloński (ranking "Perspektyw" i "Rzeczpospolitej" 2009), czy wyprzedza go Uniwersytet Warszawski (ACI 2009)?

- Niektóre rankingi są wzięte z sufitu. Ta czy inna gazeta je publikuje, a nie wiemy, dla kogo są robione, w jakim celu, a przede wszystkim na jakiej podstawie wyróżnia się dane uczelnie - uważa dr Jan Sadlak.

Jest szefem powstałej w październiku ubiegłego roku międzynarodowej organizacji International Ranking Expert Group Observatory (IREG Observatory), która chce wziąć pod lupę sposób powstawania rankingów uczelni wyższych i opracować rzetelne kryteria ich tworzenia. Mają powstać do października, a rankingom, które wezmą je pod uwagę, IREG chce przyznawać znak jakości.

W Krakowie pomysł zyskał uznanie uczelni.

- Cieszymy się, że pojawiła się inicjatywa weryfikacji rankingów - mówi Katarzyna Pilitowska, rzeczniczka Uniwersytetu Jagiellońskiego. Pracownicy UJ angażowani co roku w przygotowywanie odpowiedzi na przesyłane przez twórców rankingów formularze narzekają, że na niektóre z pytań trudno precyzyjnie odpowiedzieć, inne są bez sensu.

- Bo jaki wpływ na ranking może mieć na przykład informacja, od kiedy uczelnia przyznaje tytuły magistra i doktora? Żaden! Pomijając, że aby precyzyjnie na to odpowiedzieć na uniwersytecie z wielowiekową tradycją, trzeba przestudiować historię wszystkich wydziałów - podkreślają.

Głowią się np., jak odpowiedzieć, czy uczelnia jest przystosowana dla osób niepełnosprawnych. Rubryki są tylko dwie: "tak" i "nie". Tyle że na UJ niepełnosprawni uczą się w różnych budynkach. W jednych są specjalne windy, w innych ich nie ma.

Można naginać rzeczywistość, by lepiej wypaść. Można napisać (też nieprawdę), że o niepełnosprawnych nie pomyśleli i dać się prześcignąć innym, którzy jedną windę wpiszą na "tak". Tylko ranking wtedy będzie niewiarygodny.

Przedstawiciele uczelni mówią z żalem, że ich sugestie, co ewentualnie poprawić w metodzie oceniania, nigdy przez twórców rankingów nie zostały wzięte pod uwagę.

Nieprecyzyjne według uczelni pytania i niejasna metodologia spowodowały, że krakowskie szkoły wyższe zbojkotowały w ubiegłym roku ranking tygodnika "Wprost" (w 2009 roku nie został opublikowany). W wyniku bojkotu uczelni z rankingu zrezygnował też "Newsweek". Ten ranking odbiegał znacząco od pozostałych, bo oceniał szkoły według tylko jednego kryterium - przygotowania absolwentów do zdobycia dobrej pracy. W badaniu brało udział ponad 900 firm i instytucji, które pytane były, jakie uczelnie kończyli ich pracownicy. Tu UJ w 2008 roku znalazł się dopiero na dziewiątym miejscu. Pierwsza była Politechnika Krakowska.

W IREG działa już grupa robocza pracująca nad stworzeniem rzetelnych zasad tworzenia rankingów. Są w niej sami twórcy rankingów (m.in. prof. Nian Cai Liu z Jiao Tong University w Chinach, autor najpopularniejszego w świecie Rankingu Szanghajskiego, czy Waldemar Śliwiński, prezes "Perspektyw"). Sadlak od razu zaznacza: - Nie będziemy się nawzajem klepać po plecach. Mamy taką zasadę, że w grupie oceniającej ranking z danego kraju nie będzie jego przedstawiciela.

Ma nadzieję, że wskazane przez organizację rzetelne rankingi pomogą maturzystom w dokonywaniu dobrych wyborów studiów, a władzom w podejmowaniu decyzji o dofinansowaniu uczelni.

- Czy nam się to podoba, czy nie, świat patrzy na uczelnie przez pryzmat rankingów - mówi.

Przypomina Francję, która planuje wydać 18 mld euro na szkolnictwo wyższe, pod warunkiem, że uczelnie z tego kraju zaczną osiągać dobre pozycje w rankingach międzynarodowych.