Kulturalne Odloty: Miasto z puszki malowane

Nowe krakowskie murale, Alwernia Studios i kibiców Cracovii - typuje do Kulturalnych Odlotów Krzysztof Markiel, Dyrektor Departamentu Edukacji, Kultury i Dziedzictwa Narodowego w Urzędzie Marszałkowskim Województwa Małopolskiego.

Wydarzenie : murale. Jestem pewien, że sztuka nie jest domeną świątyń, jakimi są domy kultury, teatry, galerie itd. Kraków, miasto także wielkiej szarości, potrzebuje sztuki w przestrzeni. W miejscach, w których żyją mieszkańcy. Dlatego dla mnie niezwykłym fenomenem, zwłaszcza ostatniego roku, są murale - obrazy namalowane na ścianach, na murach. To wydarzenie w Krakowie, składające się z serii wydarzeń. Właściwie jeszcze lepiej, że nie jest to jedno wydarzenie. Powstała praca na ścianę budynku przy ulicy Józefińskiej (Podgórze) - artysty BLU - oszczędna kolorystycznie, dominują w niej fascynacja linią i formą. Wydarzeniem jest realizacja przy ul. Traugutta - ściana budynku wyglądająca jak regał, na którym znajduje się pełno książek, a tytuły namalowane na 16-metrowej ścianie budynku przypominają grzbiety poszczególnych tomów. Mural zrealizowany został w ramach akcji promującej czytelnictwo Strefa Wolnego Czytania. Co ważne, ta piękna ściana z książkami znajduje się niedaleko MOCAK-u, tuż obok sponiewieranej i porzuconej, wręcz niechcianej rzeźby Mirosława Bałki. Przestrzeń dla graffiti na budynku została udostępnioną nieodpłatnie przez spółdzielnię Kabel. Opiekę artystyczną nad warsztatami i muralem sprawowała dwójka doświadczonych krakowskich artystów - Aleksandra Toborowicz oraz Artur Wabik. W pobliżu zaś jeszcze dwie dziwaczne postacie, kobieta i mężczyzna, zdają się lekko płynąć po ścianie dawnej fabryki słodyczy Wawel, też na krakowskim Zabłociu. Namalował ten mural artysta Mikołaj Rejs. Pomagała mu młodzież uczestnicząca w warsztatach „Drogi do wolności”, zorganizowanych przez MOCAK. Jest jeszcze nowy mural w miejscu tradycyjnym - przy szkole przy al. Kijowskiej. Zaczynam wierzyć, że „miasto z puszki malowane” zmieni obraz miasta, które niestety, poza uroczymi pocztówkowymi ujęciami ma jednak także swoje drugie, „liszajowate” oblicze. Dla mnie więc wydarzeniem jest to, że sztuka w Krakowie powoli i punktowo, ale jednak staje się stałym elementem nadającym banalnej miejskiej przestrzeni zupełnie nowy, ciekawy kształt i odcień.

Miejsce : Alwernia Studios. „Oczywista oczywistość”, że świat nie kończy się na krakowskich Plantach. Kulturalny Kraków poznali już znani filmowcy, którzy ściągają do podkrakowskiej Alwerni, gdzie zbudowano kosmiczne „odlotowe miasteczko” mieszczące supernowoczesne studio filmowe. Stwarza ono szansę na to, że polski przemysł filmowy zaczyna rozkwitać. I pokazuje, że „przemysły kreatywne” pozwalają zarabiać pieniądze. Znakomici artyści - operatorzy multimediów - wykreowali tutaj efekty m.in. do gry komputerowej „Wiedźmin 2: Zabójcy królów”. Międzynarodowi twórcy już wyczuli ten dobry dla filmu klimat w Krakowie. Pięknie jest pod Wawelem, ale dodatkowo zachwycić się można fachowością pracowników podkrakowskiego studia - tak stwierdzili m.in. aktor Tim Roth, znakomita reżyserka, laureatka Złotej Palmy w Cannes, zdobywczyni Oscara, Jane Campion, gwiazdor indyjskiego Bollywood Amitabh Bachchan. W studiach w Alwerni odbywa się postprodukcja, czyli nagrywaniem muzyki oraz tworzeniem licznych efektów specjalnych do filmów oglądanych na całym świecie. Można tak długo wymieniać, chociaż większość nazwisk i tytułów jest znakomicie skrywana w tych „galaktycznych kopułach”. W ubiegłym roku Narodowy Instytut Audiowizualny, przygotowując dla amerykańskiej wytwórni Nonesuch Records płytę z kompozycjami Krzysztofa Pendereckiego i Jonny'ego Greenwooda (Radiohead), nagranie zrealizował w Alvernia Studios. Krakowska Alvernia Studios może konkurować z najlepszymi wytwórniami na świecie. I coraz śmielej wchodzi na rynek amerykański. Jednym słowem - jeżeli coś, ktoś „odleciał” - to Alwernia Studios jest już gdzieś w kosmosie.

Moim drugim typem jest... "szkieletor" przy krakowskim rondzie Mogilskim. Jego oddziaływanie na wrażliwość estetyczną mieszkańców i gości Krakowa jest bezsprzeczne od lat, a rok 2011 rozpalił wizjami swojego nowego piękna, podczas ArtBoomu słał laserowe smugi niczym meczet w Casablance, jest najpotężniejszą galerią szmatowych reklam i rozpala tematycznie każdą dyskusję. Kiedy "odleci" - ciągle nie wiadomo.

Artysta : kibice Cracovii. Nie jestem bywalcem żadnego ze stadionów krakowskich. Ale zauroczyła mnie akcja przed zaplanowanymi na 6 listopada 184. Wielkimi Derbami Krakowa. Zobaczyłem iście happenerskie umiejętności kibiców „Pasów”, którzy w nietypowy sposób zachęcali do przyjścia na stadion przy Kałuży. To oni stworzyli niezwykły obraz. Równo na tydzień przed derbowym spotkaniem kibice Cracovii wywiesili - gdzie jak gdzie - na murach Wawelu gigantyczną koszulkę najstarszego klubu w Polsce i flagę z napisem: „wszyscy na derby”. Kilkuminutowy obraz tej akcji na tle Wawelu - bezcenny. Zapewne nie zrobią kariery artystycznej, nie zaproszą ich do muzeum czy galerii, ale nieświadome działanie twórcze urzekło mnie. Każdy jest artystą!