Dlaczego skopaliśmy Euro

Tuż przed werdyktem o wyborze miast organizujących w Polsce Euro 2012 Platini i jego współpracownicy rozważali wypowiedzenie umowy Poznaniowi i wpisanie na listę Krakowa, który w raportach wypadał najlepiej. Ten manewr krytykowali prawnicy UEFA, a politycy poznańscy, czując zagrożenie, potrafili podnieść krzyk, zadziałać. W Krakowie nikt o niczym nie wiedział. Jak zwykle.

Byłoby dobrze, gdyby płacz nad straconym Euro, który niesie się po mieście od tygodnia, trochę nas otrzeźwił, nauczył nas czegoś, może nawet oczyścił, a w efekcie - wzmocnił. Na to jednak się nie zanosi.

Krakowskie kłótnie i rozliczenia po kopniaku od UEFA są bowiem pozorne. Niby każdy ma swojego winnego - jedni krzyczą: Zbigniew Ziobro, inni: Jacek Majchrowski, a jeszcze ktoś: Wojciech Obtułowicz (autor archaicznego projektu stadionu Wisły). Ale oskarżenia te niewiele mają wspólnego z szukaniem prawdziwych przyczyn porażki. Łączy je bowiem powszechne - od polityków wszelkich barw i działaczy sportowych po dziennikarzy - przekonanie, że wszystko nam się należy, bo jesteśmy najlepsi. Nie chcemy dostrzec, że przegrywamy z naszą mentalnością, w którą wpisana jest też cicha aprobata dla bierności i pogarda dla tych, którzy o coś usilnie zabiegają. Mówimy sobie: starają się, bo widocznie muszą... I czujemy się jeszcze lepiej. A szanse dla miasta bezpowrotnie uciekają. Tak jak uciekło nam Euro 2012.

Kilka dat

Wrzesień 2005: PZPN typuje miasta najlepiej przygotowane do Euro 2012. To Chorzów, Gdańsk, Warszawa i Wrocław, wyłonione w rankingu sporządzonym przez firmę konsultingową KPMG. Minister sportu Jerzy Ciszewski mówi "Gazecie", że w zgłoszeniu Krakowa zadeklarowano stadion na 27 tys. widzów, a UEFA wymaga 30 tys.

Listopad 2005: Prezes PZPN-u Michał Listkiewicz broni się, że i tak wszystkie ośrodki zweryfikuje delegacja UEFA, która na przełomie lutego i marca przyjedzie do Polski.

Prezydent Jacek Majchrowski powołał zespół zadaniowy do przygotowania organizacji mistrzostw w Krakowie, a wiceprezydent Stanisława Urbaniak planuje wysłanie pisma do premiera Kazimierza Marcinkiewicza z prośbą o przyznanie miastu pieniędzy na stadion.

Rząd szykuje się do wyboru miast-organizatorów. Kraków dostarcza polskiemu komitetowi organizacyjnemu prezentację rażącą archaicznym filmem reklamowym. Urzędnicy i radni przyznają, że Polska i Ukraina mają marne szanse na organizację mistrzostw.

Kwiecień 2006: Komitet zajmujący się wyznaczeniem listy polskich miast kandydujących do organizacji Euro przenosi Kraków i Chorzów do listy rezerwowej. Wcześniej na miejscu Chorzowa był Poznań, ale Kraków od samego początku nie wyszedł poza listę rezerwową. Taką ofertę otrzymuje ze strony polskiej UEFA.

Kwiecień 2007: Platini ogłasza Polskę i Ukrainę organizatorami Euro 2012. Kraków jest na liście rezerwowej. Prezydent Krakowa utrzymuje, że lista rezerwowa nie istnieje.

Luty 2008: Władze Krakowa ignorują posiedzenie połączonych sejmowych komisji sportu i infrastruktury w Warszawie. Posłowie z komisji infrastruktury, samorządu terytorialnego, wiceministrowie infrastruktury, finansów, rozwoju regionalnego, gospodarki, sportu, administracji, prezesi kolejowych spółek i portów lotniczych debatują o stanie przygotowań do mistrzostw. Prowadzący prosi o zabranie głosu przedstawiciela Krakowa. Krakowa nie ma.

13 maja 2009: W Bukareszcie Michel Platini ogłasza, że Euro w Polsce będą organizowały miasta, które zostały wybrane trzy lata wcześniej przez polski komitet. Platini dziękuje Krakowowi za współpracę.

Polityka prowincji

Był taki moment w tym wyścigu, że z listy pewniaków wypadł Poznań. Zupełnie niedawno - przed trzema tygodniami w mediach zaskoczyła nas wiadomość, że stolica Wielkopolski ustępuje znacznie przygotowaniami pozostałym miastom. Powody? Niejasne - słaby stadion, opóźnienia w przygotowaniach, a na dodatek mistrzostwa będą rozgrywane w czterech polskich miastach. Gdzieś w tle pojawiła się informacja, że umowy, które europejska federacja piłkarska podpisała z miastami z tzw. listy podstawowej, można jednak zakwestionować i bez bólu dla europejskich leśnych dziadków rozwiązać.

W Poznaniu larum. Elżbieta Jakubiak, była minister sportu w rządzie Kaczyńskiego, pozwoliła sobie nawet na publiczną uwagę: "Nie ma argumentów, by zmieniać liczbę miast podstawowych". Pani minister przypominała, że UEFA nie ma prawa wypowiadać umów z miastami bez odszkodowań. To były mocne zdania, bo poza swoim okręgiem wyborczym Jakubiak traciła przez nie punkty. Ale było ją na to stać.

To niedawne poznańskie zamieszanie pokazuje jeszcze jedno: w Poznaniu wiedzieli, że coś się dzieje. Już po spotkaniu w Bukareszcie jeden z ministrów przyznał nam, że na parę dni przed werdyktem Platini i jego współpracownicy rozważali wypowiedzenie umowy Poznaniowi i wpisanie na podstawową listę Krakowa, który w obiektywnych raportach wypadał najlepiej. Ten manewr krytykowali prawnicy federacji. Politycy poznańscy, czując zagrożenie, potrafili jednak zwrócić uwagę, podnieść krzyk, zadziałać.

W Krakowie nikt o niczym nie wiedział. Nie wiedzieli politycy PO, tym bardziej nie wiedział PiS. A jeśli ktoś wiedział, potrafił powiedzieć coś w stylu: "jesteśmy przecież najlepiej przygotowani" albo "robimy swoje".

Słabo w rządzie

Minister sportu Mirosław Drzewiecki wykluczenie Krakowa tłumaczy politycznym rozstrzygnięciem, do jakiego doszło w trakcie rządów Prawa i Sprawiedliwości trzy lata temu. Oficjalnie Kraków został wtedy pominięty jako kandydat do organizacji Euro 2012 z dość dziwnych powodów: "niska atrakcyjność turystyczna" i "kiepsko rozwinięta infrastruktura hotelowa". Nikt nie miał wątpliwości, że PiS zadbał o to, by miasto rządzone przez lewicowego prezydenta nie dostało szansy na promocję i pieniędzy na inwestycje związane z organizacją imprezy.

Słusznie zauważa prezydent Jacek Majchrowski, że były dwie osoby, których zdecydowany ruch mógł zmienić tę niekorzystną pozycję Krakowa: ministrowie Zbigniew Wassermann i Zbigniew Ziobro. Pierwszy, choć miał dość silną pozycję w partii Kaczyńskich, o tym, by jakkolwiek wspierać Kraków, pomyślał dopiero, gdy ten odpadł z listy. Jego działalność ograniczyła się zresztą do przywiezienia do Krakowa dwoje ministrów - Lipca i Jakubiak. O tym, jak przekonał Jakubiak, świadczą jej gorące wypowiedzi na kilka dni przed werdyktem w Bukareszcie ("nieuczciwe byłoby wykreślenie na rzecz Krakowa z listy organizatorów Euro czterech miast zaakceptowanych w trakcie rządów PiS").

Kiedy przyjmowano polską listę kandydatów, na samym szczycie w PiS-ie i w rządzie stał Zbigniew Ziobro. Najpopularniejszy minister, członek specjalnego zespołu ds. Euro nie kiwnął palcem, by pomóc miastu, z którego startował do Sejmu. Tę bezczynność wielokrotnie potwierdzał w mediach. Jego tupet zadziwia. Ziobro startuje dziś do europarlamentu, a pytany w środku kampanii, dlaczego nic dla Euro w Krakowie nie zrobił, odpowiada, że nic nie mógł zrobić, bo nie był ministrem sportu.